SALİH BEGÊ HÊNÎ:1869-1925

Kerem SERHATLI / Hani doğumludur.Zirki aşiretine mensubtur.Mir Saidın oğludur.kendini çok iyi yetiştirmiş,dönemin seçkin aydınlarından biridir.Mantık.,İslam tarihi,Felsefe, Sarf,Nahw alanında oldukça seçkindir.1910 yılında Kürt Teraki ve Teavun cemiyetinin çıkardığı aynı isimli gazetede Kürt diline ilişkin kuralların tesbiti ile ilgili oluşturulan komisyonda görev alarak Kürt dili üzerinde çalışmalar yapmıştır. Bu gazetede bir çok yazısı ve şiiri yayınlanmıştır.Xelil Xeyali ve Ziya Gökalpla Kürt dili üzerine çalışmalar yapmış Kürt ata sözlerini derlemiştir.1919 tarihine kadar Maden de Qadilik yapmış Kürt meselesi üzerine zamamanın ileri geleri ile çok toplntılara iştirak etmiş.Azadi Cemiyeti kurulunca alakadar olmuş ve Şeyh Said hareketini yöneten kurmaylardan birisidir.Fiilen harekete katılmış. hareket yenilgiye uğraması üzerine Habse girmiş ve istiklal mahkemesi sırasında çok vakarlı ve metanetli olmuştur.Kürtçe,Türkçe,arabça,Farsça,İngilizce ve Ermenice bilmekte idi."MEWLÛDÊ HÜRRİYE" adında bir çalışması vardı ancak idamdan sonra ailesi Sürgüne gönderilince kayip olmuştur.1925 de İstiklal mahkemesind eyargılandı ve iadama mahkum edilerek arkadaşları ile birlikte idam edildi.çok veciz sözleri vardır rivayete göre Ziya Gökalp Türkçü olunca onun için bu şiiri yazmıştır. EGER ÇÊKÎ Jİ BO ÇAHŞÊ KERÊ RA AFİR Bİ ZÊR Dİ NAV EYWANA KASRA, MUALLİM BİBE Jİ BO WÎ EFLATÛN. MUREBİ BİBE Jİ BONA Wİ İBNÎ SİNA HEMÛ KES TESDİQ BİKİN DİPLOMAYA Wİ. Jİ HER SINIFI EHLÊ ALÎ ELA TU WÎ AVDÎ Jİ YENBÛA HEYATÊ, ŞÊUNA ÊM DA BİDÎ WÎ LEWZÊ XURMA, BAWER NEKE DÊ EW SAHİB HUNERBE. EWÊ DÎSA WEKÊI BAVÊ XWE KERBE, DEMA Jİ EYWANÊ DERÎNÎ HÜNER NİNE Jİ XEYRÊ ZİRÎNÊ