• www.bircabelek.com

Osmanlı ve Safevi devletleri


Mehmet GÜZELER

Osmanlı ve Safevi devletlerinin Kürd bölgelerinde egemenlik kurmaya başladıkları 16. yy. Kadar Kürdler emirlikler halinde yarı bağımsız bir şekilde yaşıyorlardı. Bölgede güçlü ve kalıcı bir devlet yönetimi olmadığından bölge sık sık işgal ediliyor, Kürd emirlikleri dağıtılıyordu.

Şah İsmail Safevi devletini kurduktan sonra Diyarbakır'a kadar olan bölge Safevi devletinin hakimiyetine girdi. Şii politikası güden ve Kürd emirliklerinin yapısını ortadan kaldırıp bölgeye valiler atayan Şah İsmail kendisine bağlılık sunmaya gelen 16 Kürd beyini İran/Rey şehrinde haps etmiştir.

Yavuz Sultan Selim'in Osmanlı tahtına çıkmasıyla beraber Kürd beyleri Osmanlı ile beraber hareket etmeye başladılar. Çaldıran Savaşı öncesi Bitlis Emiri İdris'i Bitlisi 16 Kürd beyi ile birlikte Yavuz Sultan Selim'in yanında Şah İsmail'e karşı ittifak yaparak Çaldıran Savaşı'nda Şah İsmai'in yenilmesini ve bölgenin Osmanlı idaresine girmesini sağladılar.

Çaldıran Savaşı sonrasında Osmanlı idaresindeki Kürd bölgesine dört yüz yıl sürecek bir istikrar ortamı gelmiştir. İdrisi Bitlisi'nin yaptığı anlaşma ile Kürd emirliklerinin varlığı Osmanlı devleti tarafından tanınmış ve bu emirlikler babadan oğula geçecek şekilde varlıklarını 19. yy. Ortalarına kadar sürdürmüşlerdir.

İdrisi Bitlisi bilindiği gibi hain bir siyasetçi olmayıp iyi bir siyaset izleyerek Kürd ülkesine çatışma ortamından uzak tutarak bölgeye istikrar getirmiş ve bölgenin otonom/yarı bağımsız yapısını muhafaza etmeye çalışmıştır.


0 views