• Kerem Serhatlı

LOZAN ANTLAŞMASI VE KÜRDİSTAN


www.bircabelek.com - Bilindiği üzere Lozan antlaşması.24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçrenin Lozan kentinde ,Türkiye,Birleşik krallık,Fransa,İtalya,Japonya,Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya Tarafından imzalanmıştır. Bu anlaşmayla Kürd ve Kürdistan tamamen İşgalcı Devletler arasında paylaşılmıştır. Geriye baktığımız zaman Kürdistanın taksimi 1639 da Kasrı şirin anlaşması ile ikiye Bölünmüş Doğu Kürdistan ,İrana Batı Kürdistan Osmanlıya verilmiştir.1828 de ise Ruslar ile İran arasında yapılan anlaşma ile Doğu Kürdistanın bir Bölümü Ruslara verilmiş .10 Ağustos 1920 de ise Sevrde yapılan antlaşma ile Kürdistanın ¾ Ermenilere verilerek Bir Ermenistan devletinin Kürdistanda kurulmasına imkan verilmiştir. Ancak çok cüzi bir miktar üzerine Kürtlere özerklik hakkı tanınmıştır. Bu sebepledir ki Kürtler buna razı olmamışlar ve Türklerle beraber Kurtuluş savaşına aktif bir şekilde katılmışlar. Gerek Erzurum gerekse Sivas kongeresine katılmışlar ve Türklerle beraber savaşmışlar.Mustafa Kemal e destek vermişlerdir. Mustafa Kemalın verdiği vaadlere inanmışlardır. Kürdlerin bir hasleti var çabuk inanırlar ve hiçbir hileyi de bilmezler. İşte Mustafa Kemalın Kürt Şeyhlerine ,AĞALARINA GÖNDERDİĞİ Mektuplarda verdiği sözler.Mustafa Kemal 1919 da Cemil paşa zade Kasım Beye gönderdiği bir telgrafta şöyle diyor.”KÜRT KARDEŞLERİMİN,HÜRRİYETİ,REFAHI VE İLLERLEMESİNİN VASITALARINI SAĞLAMAK İÇİN SAHİP OLMALARI GEREKEN HER TÜRLÜ HUKUK VE İMTİYAZLARIN VERİLMESİNE TAMAMEN TARAFTARIM.” Keza Mustafa Kemal 10 ve 13 Temmuz 1919 da Kürt Şeyhlerine ve Aşiret reislerine mektuplar yazmıştır.Bu mektuplarda,Türklerin ve Kürtlerin birlikte yürütükleri bir mücadele olduğu,İslam memleketlerinin düşman çizmeleri altında kalmaması için mücadele yürütüklerini, düşmanların Kürdistanı Ermenistan yapacaklarını, buna engel olmak için mücadele yapıldığı vurgulamakta,yardımları istenmektedir.Bu mektuplarda,Doğuda Ermenilerle ,batıda Yunanlarla yapılan savaşta, Kürdlerin yardımı istenmektedir.Bu Mektuplar ,Mutki aşiret Reisi Musa beye. Bitlisli Şeyh Abdulbaki Hazretlerine,Şırnaklı Abdurrahman ağaya, Derşevli Ömer Ağaya, Muşarlı Resul ağaya Sadullah efendiye, Şeyh Mahmut efendiye, Norşinli Şeyh Ziyaeddin efendiye,Garzan Aşiret reisi Cemil çeto ağaya yazılmıştır.Keza 1919 amasya protokolu olarak bilinen ve Osmanli Harbiye nazırı Salih Paşa,Mustafa Kemal Paşa,Rauf Bey, ve Bekirr Sami arasında 5 protokul imzalanmıştır. 2.nci protokolda Kürtlerin bütün hakları verileceği taahut edilmiştir.27 Haziran 1920 de Büyük Millet meclisi Hükümeti El cezire Komutanı Nihat Paşa ,Kürtlerle ilgili olarak Meclisin bir kararını gönderdi .Bu vaadlar peş peşe verildi taki Lozan antlaşması imzalandı.Lozanda Kürtlerin adına ESKİ sadırazam Osman paşanın oğlu Şerif Paşa Kürtleri Temsil ettiğini ve Kürtlerin Bir Millet olduğunu, Coğrafiya sahip olduğunu, dil ve kültürleri ayrı olduğunu, dolaysiyle Bağımsiz bir devlete sahip olmalarını gerektiğini söylıyordu.Türk Delegesi İsmet paşa da Türklerle Kürtler beramber yaşamak istiyorlar Kürtler Türklerden ayrılmak istemiyorlar.Gelen Sahte binlerce telgrafları delil gösteriyordu hal buki o telgraflar Kürtlerin adına Devlet tarafından Lozana gönderilyordu Hata bazı Kürtler de Türklerle yaşamak istiyorlardı ,Şimdiki gibi “Türkiyeleşmek “ gibi sözlerle büyük bir yanılgı içinde idiler.İngiltere Delegesi: Lord Curzon toplantıda şöyle diyor.:”İsmet Paşa,Türklerle Kürtlerin aynı soydan geldiğini söylıyor.Aklı olan hiçbir kimse bu lafa inanmaz.Kürtçe İran dil gurubuna bağlı Bağımsız zengin bir dildir. Kürtlerin Görünümü Türklerle benzemez.Kadın Erkek ilişkileri,,Dil,Kültür, gelenek ve görenekleri bir birine benzemez. Ben Kürdistanda çok kaldım Her zaman bir Kürdü bir Türkten ayrıyacağıma bahse girerim Kör olmayan her kes bunu yapa bilir.kürtlerle Türkler arasında sürekli huzursuzluk olmuştur.örneğin.1843 Bedirhan isyanı,1881 Şeyh Ubeydullah isyanı,1913 Bitlis isyanı,1914 Şeyh Abduselam isyanı 1921 Koçgıri isyanı. Ve benzerleri.ve nihayet Şerif Paşa ayrılyor. Meydan İsmet paşaya kalyor.ve bu yüz karası antlaşmayla Kürtler yok sayılyor ,Kürdistan parçalara bölünüyor.Güney Kürdistan birleşik kıralığa veriliyor.Böylelik Başta Musul olmak üzere diğer Kürt kentleri İngilizlere peşkeş ediliyor.Lozan hem Kürtler hemde Türkler için bir ayip olarak tarihe geçiyor.Bu antlaşmadan sonra Kürt sözcüğü dahi yasaklanıyor ve büyük bir asimlasyon yok olma harekatı başlıyor Kürtlerin de baş kaldırmak zorunda kalıyorlar.


0 views